Kalkulator prawdopodobieństwa

Kalkulator prawdopodobieństwa pozwala obliczyć szansę, że zdarzenie nie wystąpi, wystąpi co najmniej jedno z dwóch zdarzeń albo wystąpią oba. Pozwala też wyznaczyć prawdopodobieństwo warunkowe. Wybierz rodzaj obliczenia, podaj znane prawdopodobieństwa jako liczby od 0 do 1 lub procenty, a otrzymasz wynik wraz ze wzorem.

REKLAMA

Wybierz wariant i uzupełnij dane do obliczenia.
REKLAMA

Jak działa kalkulator prawdopodobieństwa?

Najpierw wybierz, co chcesz obliczyć. Od tego wyboru i wskazanej zależności zdarzeń zależy, które pola trzeba uzupełnić. Domyślnie kalkulator oblicza zdarzenie przeciwne A′, czyli sytuację, w której A nie wystąpi.

Rodzaj obliczeniaCo oznacza wynik?Dane przy opcji „Bez dodatkowych założeń”
Zdarzenie przeciwne A′Prawdopodobieństwo, że A nie wystąpiP(A)
Suma zdarzeń A ∪ BPrawdopodobieństwo, że wystąpi A lub B, również obaP(A), P(B), P(A ∩ B)
Część wspólna A ∩ BPrawdopodobieństwo, że wystąpią oba zdarzeniaP(A), P(B), P(A ∪ B)
Prawdopodobieństwo warunkowePrawdopodobieństwo jednego zdarzenia pod warunkiem wystąpienia drugiegoP(A), P(B), P(A ∩ B) oraz kierunek warunku

Dla dwóch zdarzeń możesz zamiast opcji ogólnej wybrać niezależność lub rozłączność. Wtedy wystarczy podać P(A) i P(B), ponieważ część wspólna wynika z wybranego założenia. Kalkulator nie przyjmuje niezależności automatycznie.

Wynik aktualizuje się po uzupełnieniu wymaganych danych. Możesz wybrać dokładność do 2, 4, 6 lub 10 miejsc po przecinku; domyślnie są to 4 miejsca. Zaokrąglenie dotyczy prezentacji wyniku. Przycisk „Pokaż wzór” odsłania zastosowaną zależność z podstawionymi wartościami.

Jak wpisywać prawdopodobieństwo i odczytać wynik?

Wybierz jedną skalę dla wszystkich danych. W trybie liczbowym wpisz na przykład 0,4, a w procentowym 40. Obie wartości oznaczają tę samą szansę: 40%. Pola przyjmują liczby, więc ułamek zwykły, taki jak 1/4, trzeba wcześniej przeliczyć na 0,25 lub 25%.

Główny wynik jest pokazywany w skali od 0 do 1 oraz osobno w procentach. Pozostałe prawdopodobieństwa w podsumowaniu mają skalę od 0 do 1, także wtedy, gdy dane wejściowe podajesz procentowo.

Zwróć uwagę na pole P(A′). Zawsze oznacza ono prawdopodobieństwo niewystąpienia A. Jeśli obliczasz sumę zdarzeń, nie jest to prawdopodobieństwo przeciwne do tej sumy. Na przykład dla P(A) równego 0,4 pole P(A′) pokaże 0,6 niezależnie od tego, jaki wynik otrzymasz dla A ∪ B.

REKLAMA

Prawdopodobieństwo 0,25, czyli 25%, opisuje szansę danego zdarzenia w przyjętym modelu. Nie gwarantuje, że w każdych czterech próbach zdarzenie wystąpi dokładnie raz. Wyniki krótkich serii mogą znacznie różnić się od takich proporcji.

Jak obliczyć prawdopodobieństwo z liczby możliwych wyników?

Jeżeli zadanie podaje liczbę wyników, najpierw wyznacz prawdopodobieństwa potrzebne do formularza. Gdy wszystkie wyniki są jednakowo prawdopodobne, możesz podzielić liczbę wyników sprzyjających zdarzeniu przez liczbę wszystkich możliwych wyników:

[latex display=1]P(A)=\frac{m}{n}[/latex]

P(A) oznacza prawdopodobieństwo zdarzenia A, m to liczba wyników sprzyjających, a n to liczba wszystkich możliwych wyników. Liczba n musi być większa od zera.

Przy jednym rzucie uczciwą sześcienną kostką trzy z sześciu wyników są parzyste. Prawdopodobieństwo wynosi zatem 3/6, czyli 0,5 lub 50%. Jeżeli chcesz zachować dokładne wartości przy dalszym dodawaniu lub mnożeniu takich ułamków, skorzystaj z kalkulatora działań na ułamkach, a dopiero końcowy wynik zamień na zapis dziesiętny.

Kalkulator prawdopodobieństwa korzysta z podanych wartości P(A) i P(B). Nie ma osobnych pól na liczbę wyników sprzyjających i wszystkich możliwych wyników. Samo zliczanie nie wystarcza też wtedy, gdy poszczególne wyniki mają różne szanse wystąpienia.

Zdarzenie przeciwne, suma i część wspólna – jakie wzory zastosować?

Te trzy obliczenia odpowiadają na różne pytania. Najłatwiej rozróżnić je przez słowa: „nie A”, „A lub B” oraz „A i B”.

Zdarzenie przeciwne: jaka jest szansa, że A nie wystąpi?

Zdarzenie przeciwne obejmuje wszystkie wyniki, które nie należą do A. Jego prawdopodobieństwo obliczasz przez odjęcie P(A) od 1:

[latex display=1]P(A’)=1-P(A)[/latex]

REKLAMA

P(A′) oznacza prawdopodobieństwo niewystąpienia A. Jeśli szansa wystąpienia A wynosi 20%, zdarzenie przeciwne ma prawdopodobieństwo 80%.

Suma zdarzeń: jaka jest szansa, że wystąpi A lub B?

Suma obejmuje wyniki należące do A, do B albo do obu zdarzeń. Po dodaniu P(A) i P(B) trzeba odjąć część wspólną, ponieważ wcześniej została policzona dwa razy:

[latex display=1]P(A\cup B)=P(A)+P(B)-P(A\cap B)[/latex]

Symbol ∪ oznacza sumę zdarzeń, a ∩ ich część wspólną. „A lub B” obejmuje także wystąpienie obu zdarzeń. Nie oznacza wyłącznie jednego z nich.

Część wspólna: jaka jest szansa, że wystąpią A i B?

Jeśli znasz prawdopodobieństwa obu zdarzeń oraz ich sumy, możesz odwrócić poprzednią zależność:

[latex display=1]P(A\cap B)=P(A)+P(B)-P(A\cup B)[/latex]

REKLAMA

P(A ∩ B) oznacza prawdopodobieństwo wystąpienia obu zdarzeń. Właśnie dlatego w trybie części wspólnej, przy opcji „Bez dodatkowych założeń”, kalkulator wymaga podania P(A ∪ B).

Czym różnią się zdarzenia niezależne i rozłączne?

Zdarzenia niezależne to takie, dla których wystąpienie jednego nie zmienia prawdopodobieństwa drugiego. Przykładem są dwa niezależne rzuty uczciwą monetą: wynik pierwszego rzutu nie zmienia szansy na orła w drugim.

Przy niezależności część wspólną obliczasz przez mnożenie:

[latex display=1]P(A\cap B)=P(A)\cdot P(B)[/latex]

P(A) i P(B) są prawdopodobieństwami poszczególnych zdarzeń. Ten sposób liczenia stosuj tylko wtedy, gdy niezależność wynika z treści zadania lub z przyjętego modelu.

Zdarzenia rozłączne nie mogą wystąpić razem. W jednym rzucie kostką nie otrzymasz jednocześnie jedynki i szóstki. Część wspólna takich zdarzeń ma prawdopodobieństwo 0, więc ich sumę oblicza się przez samo dodanie P(A) i P(B).

REKLAMA

Rozłączność i niezależność opisują różne sytuacje. Jeśli dwa rozłączne zdarzenia mają dodatnie prawdopodobieństwa, wystąpienie jednego wyklucza drugie, więc nie są niezależne. Nie wybieraj jednej z tych opcji tylko po to, żeby uzupełnić brakujące dane.

Jak obliczyć prawdopodobieństwo warunkowe?

Prawdopodobieństwo warunkowe uwzględnia informację, że jedno zdarzenie już wystąpiło. W zapisie P(A | B) pytasz o szansę A wśród wyników należących do B:

[latex display=1]P(A\mid B)=\frac{P(A\cap B)}{P(B)}[/latex]

P(A | B) oznacza prawdopodobieństwo A pod warunkiem B, a P(A ∩ B) prawdopodobieństwo wystąpienia obu zdarzeń. P(B) musi być większe od zera.

W kalkulatorze możesz również wybrać P(B | A). Wtedy dzielisz część wspólną przez P(A). Zmiana kierunku może zmienić wynik, dlatego sprawdź, które zdarzenie jest warunkiem w treści zadania.

Przykłady obliczania prawdopodobieństwa

Przykłady pokazują, jak dobrać tryb do pytania. Dane o uczniach są ilustracyjne, a w przykładach z kostką i monetą zakładamy jednakowe szanse poszczególnych wyników.

Liczba nieparzysta na kostce – zdarzenie przeciwne

Niech A oznacza wyrzucenie liczby parzystej. P(A) wynosi 0,5. Wybierz „Zdarzenie przeciwne A′” i wpisz 0,5 w skali od 0 do 1.

Od 1 odejmujesz 0,5. Wynik to 0,5, czyli 50%. Jest to szansa na liczbę nieparzystą: 1, 3 lub 5.

REKLAMA

Zajęcia sportowe lub muzyczne – suma i część wspólna

W grupie 100 uczniów 40 chodzi na zajęcia sportowe, 30 na muzyczne, a 10 na oba rodzaje zajęć. Losujemy jednego ucznia, przy czym każdy ma jednakową szansę wyboru. Niech A oznacza udział w sporcie, a B udział w muzyce.

Wybierz sumę zdarzeń i opcję „Bez dodatkowych założeń”. Podaj P(A) równe 0,4, P(B) równe 0,3 oraz część wspólną równą 0,1. Dodajesz 0,4 i 0,3, a następnie odejmujesz 0,1. Otrzymujesz 0,6, czyli 60%.

W grupie jest więc 60 uczniów uczęszczających na co najmniej jeden z tych rodzajów zajęć. Dodanie samych 40 i 30 dałoby błędne 70 osób, ponieważ 10 uczniów zostałoby policzonych dwukrotnie.

Możesz też sprawdzić obliczenie w drugą stronę: wybierz część wspólną i podaj 0,4, 0,3 oraz sumę 0,6. Po odjęciu 0,6 od sumy 0,4 i 0,3 otrzymasz 0,1, czyli 10%.

Ci sami uczniowie – prawdopodobieństwo warunkowe

Teraz pytamy o udział w sporcie pod warunkiem, że uczeń chodzi na muzykę. Wybierz P(A | B) i pozostaw dane 0,4, 0,3 oraz 0,1.

Część wspólną 0,1 dzielisz przez 0,3. Dokładny wynik to 1/3. Przy domyślnej dokładności kalkulator pokaże 0,3333 oraz 33,3333%. Spośród 30 uczniów chodzących na muzykę 10 uprawia także sport.

REKLAMA

Po zmianie kierunku na P(B | A) otrzymasz 0,25, czyli 25%, ponieważ 10 z 40 uczniów chodzących na sport uczestniczy również w zajęciach muzycznych.

Dwa rzuty monetą – zdarzenia niezależne

Niech A oznacza orła w pierwszym rzucie, a B orła w drugim. Wybierz część wspólną, ustaw „Zdarzenia niezależne” i wpisz po 0,5 dla P(A) i P(B).

Mnożysz 0,5 przez 0,5. Prawdopodobieństwo dwóch orłów wynosi 0,25, czyli 25%. Podsumowanie pokaże również sumę zdarzeń równą 0,75, czyli szansę na co najmniej jednego orła w dwóch rzutach.

Najczęstsze błędy i sprzeczne dane

Prawidłowy wynik zależy od spójnych danych i właściwie wybranej zależności zdarzeń. Kalkulator wykrywa część sprzeczności liczbowych, ale nie rozstrzyga, czy niezależność pasuje do opisywanej sytuacji.

  • Mieszanie procentów z liczbami od 0 do 1. W skali procentowej 0,4 oznacza 0,4%, a nie 40%. Wszystkie pola muszą używać tego samego sposobu zapisu.
  • Mnożenie bez potwierdzonej niezależności. Samo podanie P(A) i P(B) zwykle nie wystarcza do ustalenia części wspólnej. Przy opcji ogólnej trzeba znać jeszcze część wspólną albo sumę, zależnie od trybu.
  • Część wspólna większa od jednego ze zdarzeń. Jeśli P(B) wynosi 0,3, część wspólna nie może wynosić 0,4.
  • Zbyt mała część wspólna. Dla P(A) równego 0,8 i P(B) równego 0,7 część wspólna musi wynosić co najmniej 0,5. Mniejsza wartość oznaczałaby sumę zdarzeń większą od 1.
  • Niemożliwa rozłączność. Zdarzenia o prawdopodobieństwach 0,8 i 0,7 nie mogą być rozłączne. Dla zdarzeń rozłącznych suma P(A) i P(B) nie może przekraczać 1.
  • Warunek o prawdopodobieństwie 0. W tym kalkulatorze nie można obliczyć P(A | B), gdy P(B) wynosi 0, ani P(B | A), gdy P(A) wynosi 0.

Kalkulator odrzuci także sumę mniejszą od prawdopodobieństwa któregokolwiek zdarzenia. Jeśli suma wynosi 0,2, a samo A ma prawdopodobieństwo 0,4, dane są sprzeczne.

Nie zwiększaj dokładności wyświetlania w nadziei na poprawienie niepewnych danych. Dziesięć miejsc po przecinku nie sprawi, że orientacyjne prawdopodobieństwo wejściowe stanie się dokładne.

Najczęściej zadawane pytania o kalkulator prawdopodobieństwa

Przy rozwiązywaniu zadań trzeba czasem najpierw ustalić, jakie dane rzeczywiście znamy. Te odpowiedzi pomagają ocenić zakres obliczenia i znaczenie otrzymanej wartości.

Czy można obliczyć sumę zdarzeń, znając tylko P(A) i P(B)?

Tak, jeśli dodatkowo wiadomo, że zdarzenia są niezależne albo rozłączne. Bez takiej informacji zwykle trzeba znać również ich część wspólną. Same prawdopodobieństwa obu zdarzeń nie wyznaczają jej jednoznacznie.

Czy mogę wpisać ułamek zwykły, na przykład 1/6?

Pola przyjmują liczby, więc wpisz rozwinięcie dziesiętne albo wartość procentową. Dla 1/6 oba zapisy są okresowe; skrócenie ich przed wpisaniem wprowadza przybliżenie do danych wejściowych.

Czy kalkulator oblicza prawdopodobieństwo dla trzech zdarzeń?

Formularz obsługuje jedno lub dwa zdarzenia. Dla trzech zdarzeń ogólny wzór na sumę wymaga dodatkowych informacji o częściach wspólnych par oraz wszystkich trzech zdarzeń.

Czy wynik 0% oznacza, że zdarzenie jest niemożliwe?

W skończonym modelu, w którym każdy możliwy wynik ma dodatnie prawdopodobieństwo, dokładne 0 oznacza zdarzenie niemożliwe. Odczyt trzeba jednak odróżnić od wartości zaokrąglonej. Kalkulator bardzo małe wartości różne od zera prezentuje w notacji naukowej.

Czy kalkulator losuje wyniki?

Nie. Oblicza prawdopodobieństwa na podstawie podanych danych i wybranych założeń. Nie wykonuje symulacji rzutów ani losowań. Do losowania liczb może posłużyć kalkulator Lotto.

Data aktualizacji:

Czy ten kalkulator był dla Ciebie przydatny?
REKLAMA